Dr Magdalena Sacha o pamięci zbrodni pomorskiej podczas obchodów 87. rocznicy niemieckiej agresji na Polskę w Berlinie
Z okazji 87. rocznicy niemieckiej agresji na Polskę w dniu 1 września 2026 roku w muzeum „Topografia Terroru” [Topographie des Terrors] w Berlinie podczas dyskusji panelowej pt. „Po ataku na Polskę: Niemieckie zbrodnie masowe jesienią 1939 rok” wystąpiła dr Magdalena Sacha – kierowniczka Zakładu Kulturoznawstwa Uniwersytetu Gdańskiego oraz Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie – Oddziału Muzeum Stutthof.
Tematem wykładu dr Sachy były współczesne formy upamiętniania miejsc zbrodni pomorskiej. Następnie odbyła się dyskusja przy współudziale dr. hab. Tomasza Cerana z Instytutu Pileckiego, moderowana przez Roberta Parzera, z udziałem licznie zgromadzonej publiczności (w spotkaniu wzięło udział ok. 150 osób).
Tego samego dnia w Berlinie odbyła się uroczystość upamiętniająca w tymczasowym miejscu pamięci poświęconym Polakom w latach 1939–1945. Miejsce to ma szczególne znaczenie symboliczne: w stojącej wówczas w tym miejscu Operze Krolla Hitler ogłosił w 1939 roku atak na Polskę. W przyszłości w tym miejscu ma powstać stały pomnik poświęcony polskim ofiarom niemieckiej okupacji. Uroczystość upamiętniającą organizują co roku Niemiecki Instytut Polski oraz Biuro Domu Niemiecko-Polskiego [Deutsch-Polnisches Haus] przy Fundacji Pomnik Pomordowanych Żydów Europy [Stiftung Denkmal für die Ermordeten Juden Europas].
W centrum tegorocznej uroczystości znalazły się masowe egzekucje w Lesie Piaśnickim koło Wejherowa między jesienią 1939 r. a wiosną 1940 r. Przypuszcza się, że w ramach tzw. zbrodni piaśnickiej zamordowano szacunkowo od 12 000 do 14 000 osób, w tym przedstawicieli polskiej i kaszubskiej inteligencji oraz pacjentów niemieckich szpitali psychiatrycznych.
Muzyczny wstęp zapewniła orkiestra kameralna „Progress” z Gdańska, wykonując utwór z cyklu „Nigdy więcej wojny” autorstwa Macieja Zakrzewskiego. W swoich przemówieniach Peter Oliver Loew, dyrektor Niemieckiego Instytutu Polskiego, oraz Robert Parzer z Biura Domu Niemiecko-Polskiego Fundacji Pomnika Pomordowanych Żydów Europy podkreślili znaczenie żywej kultury pamięci. Pamięć musi pozostać częścią naszej teraźniejszości i dotrzeć również do przyszłych pokoleń.
Następnie głos zabrał burmistrz Berlina Kai Wegner. Podkreślił on trwającą odpowiedzialność Niemiec za zbrodnie przeszłości oraz znaczenie stosunków niemiecko-polskich. Kolejne przemówienia wygłosili Jan Tombiński, ambasador Rzeczypospolitej Polskiej, Gunther Krichbaum, minister stanu ds. Europy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, a także dr Konrad Schmidt-Werthern, wyższy urzędnik w Biurze Pełnomocnika Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów.
Szczególnym momentem były relacje świadków historii przedstawione przez uczennice Gimnazjum im. Gabriele von Bülow. Odczytano wspomnienia Anieli Tarenszowej-Modlińskiej, która na wystawie rozpoznała spinki do mankietów swojego męża zamordowanego w Piaśnicy, a także Elżbiety Ellwart, która jako naoczna świadek sama doświadczyła brutalności tej masakry.
Autor zdjęć: Jürgen Kramer/Stiftung Topographie des Terrors
